En in 2010

Ik houd van goede voornemens, op voorwaarde dat u me er later niet aan herinnert. Zodoende: enkele projecten voor het komende jaar: 

• Me abonneren op een of ander boekenmagazine (bij Occy eens kijken wat )
• Cees Nooteboom strikken om enkele handtekeningen te plaatsen (inderdaad een 'oeuvre'-auteur zoals hij zelf graag vertelt, en dat mag bekroond)
• De nieuwe Christiaan Weijts kopen, lezen en eens goed bestuderen (en als hij in de buurt is een handtekening laten zetten)
• Enkele 'klassiekers' lezen: Kafka, Orwell ...
• Meer humor lezen: Mordecai Richler, Thomas Sharpe (suggesties welkom)
• Milan Kundera herontdekken (en soortgelijken, suggesties welkom)
• Uitvissen welke recensent zo'n beetje mijn smaak heeft. M.a.w. wie doet me enkele mij onbekende auteurs ontdekken?
• Me informeren over opstarten eigen uitgeverijtje (administratief maar vooral ook technisch: druk, typografie, papier, illustraties ... ) 
• In het verlengde: een cursus boekbinden volgen (zal voor september zijn)
• Altijd al willen doen: een veiling bijwonen.  
• Terug naar de bib gaan (waarom? ik vraag het me ook af. We beginnen met het ontlenen van een cd) 
• Af en toe iets van Het beschrijf meepikken (als ik eens een naam herken) 
• 72 soul een beetje achter de veren zitten voor zijn schrijfproject
• Meer lezen, minder lullen.

Het is wat het is

'Het is wat het is' had ook een mooie titel voor het boekenprogramma Iets met boeken kunnen zijn. Een orkestje dat de voordragende auteurs overstemt (het is televisie!), schrijvers die altijd hoopvol naar de landgenoot-interviewer kijken (red mij, deze heeft er echt niets van begrepen!), antwoorden die vakkundig worden doodgemaakt (ha, tegen het systeem, maar dan bent u marxist!) en schrijvers die zich zichtbaar afvragen waaraan tv zijn status verdient. Geef hen maar de akker van hun verbeelding. In een format raken ze al snel de weg kwijt.

Ongewettigd afwezig

Maar natuurlijk, geen twijfelen aan. Daar, linksboven op de hoek van de tweede boekenplank. In ieder geval: heel zichtbaar. Lichtblauwe softcover, klein formaat, lichtjes gerafeld, gelijmd en op de achterflap reclame voor autobanden Willems. Toegegeven, het kan ook carrosserie Willems zijn. Literair tijdschrift anno 1988. Met daarin een kortverhaal dat je leven gaat veranderen. Je eerste stap in de uitgeverswereld.
Helemaal in je nopjes overbrug je de drie meter naar het boekenrek, zeilend op het kompas van je geheugen. Hier geen keurslijf van alfabet, trefwoord of uitgever. Gewoon onthouden waar je het boek het laatst hebt gezien. Je stap vertraagt, de gloed van de verwachting spreidt zich, je linkerhand klaar om de toekomst te omhelzen. Maar dan... geen tijdschrift te zien! Je kijkt eens goed in het rond, rommelt aan wat stapeltjes, maar je weet nu al: deze zoektocht is gedoemd. Een legioen rode mieren nestelt zich in je nek. De toekomst laat nog even op zich wachten.

Een vleugje zomer

"Sometimes in the morning, and oftener in the afternoon,
when the sun has withdrawn from that part of the mansion, a young woman appears on the piazza with some mysterious Penelope web of embroidery in her hand, or a book. There is a hammock over there - of pineapple fibre, it looks from here.
A hammock is very becoming when one is eighteen, and has golden hair, and dark eyes, and an emerald-colored illusion dress looped up after the fashion of a dresden china shepherdess, and is chaussée like a belle of the time of Louis Quatorze.
All this splendor goes into that hammock, and sways there
like a pond-lily in the golden afternoon. The window of my bedroom looks down on that piazza - an so do I."

Marjorie Daw - Thomas Bailey Aldrich (illustratie van John Cecil Clay).

Ex-libris: niet voor kruideniers (reprise)

Via een omweg belandde ik onlangs in de wondere wereld van de ex-libris, een plek die ik iedereen kan aanbevelen. Ex-libris zijn kunstige kleinoden die meerdere verhalen herbergen: ze vertellen over de persoonlijkheid van eigenaar en opdrachtgever, de relatie met de kunstenaar, de verschillende grafische technieken en tijdsgewrichten, de vraag of je boeken aan je kan binden - of binden boeken zich aan jou? -, de kracht van de lijfspreuk, de kunst van de verfraaiing en verrijking, ...

Op mijn opwindende zoektocht naar wat meer info kwam ik toevallig voor de eerste maal terecht in boekhandel Demian te Antwerpen. Demian wist enthousiast te vertellen over de verzamelaars van ex-libris: het was immers een nog te ontdekken primatenstam die slechts ruilhandel bedreef en waar de ex-librisliefde leidde tot vrolijke taferelen van vriendschap, passie en eeuwige vrede.

Nog voor ik had kennisgemaakt met deze onzichtbare vrienden had ik ze dus al geschoffeerd tot in hun ziel: ik was immers in blijde verwachting van enkele ex libris die ik daags voordien via internet had gekocht. Ik voelde me een exponent van de materialistische hel, een kwade genius die de parochie wilde infiltreren en ... ik hoopte maar dat de aangekochte ex libris de moeite waard zouden zijn.

We zijn nu enkele maanden later en als ik de ex-libris in mijn handen hou en me laat betoveren door deze verbeelde miniatuurleventjes en hun boodschappen (Vry Myn Koers, Grypt Als 't Rypt, In 't Voorleden lig het Heden,...) dan kan ik niet wachten om koers te zetten naar het Internationaal Exlibriscentrum in Sint-Niklaas, dat niet minder dan 160.000 ex librissen heeft verzameld.

Het voorgaande schreef ik op 14 augustus 2006 in een voorloop-versie van deze blog. Drie jaar later doen de berichtjes van Boekendingen me de betreffende ex-libris van onder het stof halen. Het betreft de verzameling van ene Theo Bosloper, in drie cahiers, een honderdtal stuks (redelijk wat dubbele) en de meesten dateren van het interbellum en net erna. Als iemand van jullie hier meer over weet: alle info is welkom!
 

Het heelal, 160 cm groot

800.000 stemmen? Mexicaanse griep avant la lettre. Geen spuitje dat helpt. Je ziet de man, en je weet: binnenkort staan we weer in het stemlokaal. De feestcarroussel van de democratie. Zondag is niet langer zorgeloos, ook hier doordeweekse stress. In kostuum betreden we het oerwoud van lijsten, nummertjes en namen. Als een menukaart bij de Chinees. Geef mij maar Leterme, mevrouw. Daar heb ik nog van gehoord. 

Neen, geef mij maar Meyrem Almaci. Want ik weet: met haar komt alles goed. Overvleugelt tijden, zeeën en continenten. Als zij het spreekgestoelte betreedt, schuilen de bullebakken van het parlement onder moeders rokken. Zoete broodjes bakken? Een pak op je broek kan je krijgen! Meyrem. In woord een ademende bosbrand, een vurige apocalyps. Maar in lichaamstaal een land waar het prettig toeven is, een betere wereld. Het heelal, 160 cm groot. Grande dame.

(Zaterdag en heb De Morgen nog niet in huis. Dus schrijf ik zelf maar een Camps-stukje ;-))

De zachte tred van de waanzin - Polina Dasjkova

Het is een oude kwaal bij thrillers: een onwaarschijnlijkheid of toevalligheid te veel, en het verhaaltje valt in duigen. Honderden pagina's lang worden personages tot leven gebracht, achtergronden geschetst en verhaallijnen gekruist. Maar dan, zo ergens voorbij halfweg, daagt het de schrijver: de aanloop naar de ontknoping moet worden ingezet.  Idealiter merkt de lezer niks van dit turning point: stijl en ritme blijven dezelfde en de witte konijnen blijven het liefst in de hoed. Maar al te vaak loopt het fout. Ofwel wordt het verhaaltje afgehaspeld, ofwel volgt er een kunstmatig en langdradig tussenstuk dat de opgebouwde spanning onderuithaalt. Daar ben ik nu dus beland.

Strikvraag

Altijd weer moet ik haar teleurstellen: "Nee, het is geen cadeautje." Altijd weer die grote reeëogen die me aankijken alsof ik haar belazer. Neen, u kan dus niet aan de slag met plakkers en papier. Neen, ik kan u niet verblijden met het demonstreren uwer inpakkunsten. En ja, sommige mensen kopen gewoon boeken voor zichzelf.

de trotse schaamstreek van de bibliofiel

Ook al gecontacteerd door de fotografiestudente I? Met jeugdig enthousiasme contacteert ze bloggende bibiofielen en boekenverzamelaars met de vraag om hun collectie te fotograferen. Om vast te leggen hoe de boeken bezit nemen van slaapkamer, eetplaats en trappenhal. Een eindwerk dat focust op de verandrende functionaliteit van ruimtes. Een goed idee lijkt me dat. Concreet genoeg om ermee aan de slag te gaan, vaag genoeg om ontdekkingen te doen. Bij mij is ze welkom, maar mijn collectie is nogal bescheiden. Maar dat welkom valt haar niet overal te beurt: het lijkt wel een bedeltocht langs gesloten deuren (al zullen er intussen wel al hebben toegehapt). Want... de meesten vinden het een aanslag op hun privacy, zegt I. Zelfs met de garantie van volledige anonimiteit. Alsof je een greep doet naar hun geheime dagboek. Of naar hun intieme delen. Pour vivre heureux, vivons cachés. Nog geen enkele foto genomen en de psychologie van de bibliofiel/verzamelaar al doorgrond!

Boekenverzamelaars zijn controlefreaks. Ze houden van verrassingen. Zolang die eruitzien als een boek, ruiken als een boek en te categoriseren zijn als een boek. Ze ademen pas voluit als ze omringd worden door boeken of in het straatbeeld de contouren van een boek menen te ontwaren (De teleurstelling wanneer dat  op een rommelmarkt een fotoboek of een reeks postkaarten blijkt! Die boekenwinkel die wordt ontmaskerd als een wenskaarten- of partiturenwinkeltje!). Zoals jouw fototoestel staat tussen jezelf en de wereld, staat het boek tussen de bibliofiel en zijn medemens, tussen de angst en de ordening, tussen de gekleurde werkelijkheid en de overzichtelijke boekenrekjes. Jazeker, je kan een foto krijgen, maar een foto nemen? Ho maar..  Hoe zou zo'n simpel tweedimensionale foto de duizenden levens van de boekenverzamelaar recht doen? Immers, elk boek in de collectie staat voor een deelaspect van de bibliofiele persoonlijkheid. De renaissanceman is er niks tegen. Astrofysica, middeleeuwse stadsplanning, het interbellum: de bibliofiel koopt het boek, streelt de kaft, bladert er genoeglijk door en dommelt weg naar dromenland waar hij een discussie voert met Leonardo da Vinci. Of - beter nog - met een andere bibliofiel, met een nóg grotere collectie. Terug wakker, kiest hij een mooi plaatsje in zijn bib, en denkt tevreden: dat kennen/weten we dan ook weer. Op naar het volgende. 

Een wildvreemde toelaten in de brandkast zijner ziel en zaligheid? Het levenswerk te grabbel gooien aan een voyeur? Liever niet. Want de bibliofiel is zélf de grootste voyeur. Snuistert rond in andere levens als een muis in de keuken. Maar zelf geeft hij minder prijs. Waarom? Schaamt hij zich voor zijn grijze, passieve verzamelaarsleven dat schril afsteekt tegen dat van zijn favoriete romanpersonage? Overschat hij de waarde van zijn verzameling? Of opent hij alleen de deuren voor gelijkgezinden? Die dit alles naar waarde weten te schatten?

Bedankt I. De psychologie van de boekenverzamelaar: ik heb er weer een nieuw verzameldomein bij.

++++ this book will save your life

Een goede titel: meer heeft een boek niet nodig om zichzelf te verkopen. Op de rommelmarkt die me het mysterie van de Penguin ontsluierde, viel mijn oog ook op This book will save your life. Vijf euro had ik ervoor veil, maar de verkoper vond 50 eurocent ook al voldoende. En gelukkig bekeek ik de naam van de auteur niet al te goed want A.M. Homes is ook de schrijfster van The end of Alice. Dat kocht ik indertijd in De Slegte om het na enkele pagina's en 'weird shit' mompelend tussen de plantenbakken te keilen.

Die Homes dus krijgt me nu wél helemaal mee. Help, ik kan me identificeren met een steenrijke (mja, dat is zo slecht nog niet) gepensioneerde (mmm) die navelstarend zijn uren binnenskamers doorbrengt (gelukkig heb ik die nieuwe job) en op een dag met een hartaanval op spoed belandt (kan nog komen). Correctie: een fake hartaanval. Want de benauwdheid en alomtegenwoordige pijn lijken niet medisch te verklaren. Wat volgt? Lees het zelf maar. Zeer de moeite.

Niet alleen heeft Homes fantasie genoeg om een hele rits gebeurtenissen, personages en actie geloofwaardig te combineren, ook in vorm, ritme en sfeerschepping toont ze zich een meester van de vertelkunst. Vindingrijke dialogen, geslaagde observaties,... je staat er niet bij stil maar ze staan er wel. Snel haar andere werk checken dus.

Bel Canto

Bel Canto heeft een mooi uitgangspunt: in een onbestemd Zuid-Amerikaans land neemt een guerillagroep, La Familia de Martin Suarez, bezit van een chique villa waarin vele internationale prominenten zijn samengetroept voor het optreden van een beroemde sopraan, Roxane Coss. Bedoeling was om de president te schaken maar die is, ondanks de aangekondigde aanwezigheid, thuisgebleven om zijn favoriete soap te bekijken. Daar sta je dan.

Geen kidnapping, maar wel een maandenlange gijzeling is het vervolg. Vrouwen en minder kapitaalkrachtigen mogen het huis verlaten. Een 40-tal mannen blijft gegijzeld, samen met de operaster/nachtegaal die met haar hemelse gezang de lieve vrede weet te bewaren. We maken kennis met haar grootste aanbidder (latere minnaar), de druk gesolliciteerde vertaler, enkele van de gijzelnemers, de go between van het Rode Kuis, enz. Mooi mooi mooi ... Iets te mooi inderdaad. Want door de focus op de liefdeshistories krijgen we maar één kant van de gijzelingsmedaille te zien: verliefdheid, hoop, routine, reflectie... Berusting. Meer zelfs: nieuwe mogelijkheden.

Maar wat met de woede en de wanhoop, de ontsnappingspogingen, het verzamelde testosteron? Allemaal geneutraliseerd door een dagelijkse portie zang en de occasionele por in de ribben? Een dissonante stem had dit (goede) verhaal boven zichzelf uitgetild.

In de luwte

Ik beleef een boekenluwe periode. Zo soms heb je het wel gehad met alle mooie frasen en andermans wijsheid. Dan onthoud ik me even van de overvloed der letteren. Maar stilletjesaan doet de lichtheid weer haar intrede.

• 
  
  Lieve Joris: absoluut een schrijfster naar mijn hart. Geen ego te bespeuren in dit reisverhaal annex document over (alweer) een woelige periode in de Congolese geschiedenis.

• 
  
  Enkele interviews uit de oude doos, toen de interviewer zelf ook nog zijn duit in het zakje deed. Mooi citaat van Van Duinkerken: "(...)  in de triplex van Bollnow die zegt: in de donkere kelder van ons wezen hebben we ongerichte stemmingen, in de heldere daglichtbeschenen verdieping hebben we gerichte gevoelens en in de met kunstlicht verlichte zolder hebben we verstandelijke reflecties op deze twee gegevens."

• 
  
  Sun Tzu: brengt even mijn hoofd tot rust, voor het slapengaan. Westerlingen hebben altijd de neiging om er rechtstreeks en  midscheeps in te vliegen. Dat is nergens voor nodig.

Blinded by love

"For men often behave as though blinded by love and credit the beloved with charms to which she has no valid title.

(...)

A sallow wench is acclaimed as a nut-brown maid.
A sluttisch slattern is admired for her 'sweet disorder'.
Her eyes are never green, but grey as Athene's.
If she is stringy and woody, she is lithe as a gazelle.
A stunted runt is a sprite, a sheer delight from top to toe.
A clumsy giantess is 'a daughter of the gods divinely tall'.
She has an impediment in her speech - a charming lisp of course.
She's as mute as a stockfish - what modesty!
A waspish, fiery-tempered scold - she 'burns with a gem-like flame'.
She becomes 'svelte' and 'willowy' when she is almost too skinny to live; 'delicate' when she is halfdead with coughing.
Her breast are swollen and protuberant: she is 'Ceres suckling Bacchus'.
Her nose is snub - 'a Faun', then, or 'a child of the Satyrs'.
Her lips bulge: she is 'all kiss'.

It would be a wearisome task to run through the whole catalogue."

Lucretius - book IV - Sensation and sex

Het vlindervleugelen der oogleden

"In plaats daarvan legde ik op dat moment suprême mijn vingers op haar wangen en om haar keel, en ik voelde die spieren samentrekken en vervolgens openden zich haar lippen, en bijten deed ze (soms in mijn duim, soms in de muis van mijn hand, soms in mijn tong, soms tot bloedens toe), maar het mirakel van het oogwit heb ik nooit aanschouwd, noch het vlindervleugelen der oogleden."

Omega Minor, Paul Verhaegen.

Afbeelding: een Blue Morpho