Cynthia Ozick: een plattegrond van het literaire hart

'The Messiah of Stockholm' van Cynthia Ozick verhaalt hoe Lars Andemening, een hermetisch boekencriticus bij de Zweedse krant Morgontörn, zichzelf en zijn literaire ambitie voedt met illusies van afkomst. Het voorrecht van een wees die nooit zijn ouders heeft gekend. Terwijl hij bij de krant staat geboekstaafd als 'a Monday Faust' die obscure of alleszins moeilijk verteerbare Oosteuropese schrijvers voor het voetlicht brengt, verzwijgt hij aan zijn collega-critici (mooi gepenseelde karakters) zijn diepste overtuiging: dat hij de zoon is van de Poolse schrijver Bruno Schulz die tijdens 'the wild action' in 1942 gedood werd door een SS-man. 


Lars' overtuiging - is het waan of werkelijkheid? - wordt versterkt door zijn hechte maar ook diabolische relatie met de boekenverkoopster Mrs. Eklund. Enerzijds spot zij met zijn illusies, zijn afgoderij die nergens op stoelt. Anderzijds graaft ze intensief mee in het verleden van de gewilde vader, en schijnbaar uit het niets komt ze aandraven met originele brieven en documenten, draden in een web van schijn en werkelijkheid. Meer nog, zij brengt hem in contact met een vrouw die beweert het verloren gewaande meesterstuk van Schulz - zijn derde roman The Messiah - bij zich te dragen. De confrontaties volgen elkaar op en het spel van aantrekking en afstoting, geloof en wantrouwen, waarheid en oplichterij, spiraalt naar een catharsis die onze hoofdpersoon Lars terug in contact brengt met de grondstroom van de werkelijkheid.

Dit was 'a thrilling read'. Niet alleen omdat ik het las in Stockholm, maar ook en vooral omdat het raakt aan zoveel verschillende thema's: de Zweedse preoccupatie met taal(verbanden), de journalist of schrijver die vooralsnog naar zijn eigen stem zoekt, de schrijver die hét boek schrijft dat zo imposant en openbarend het menszijn weet te vatten dat je de woorden na lectuur meteen vergeet, de nood aan identiteit, de bezwerende maar ook castrerende lokroep van helden en idealen ... Ozick rijgt haar gedachten aan elkaar in zo verschillende settings als een sprookjesachtige boekhandel, een aftands redactie-gebouw, een huizenblok in de suburbs, een appartementje 'no bigger than a crack in the wall'. Haar taal is rijk aan leven, beelden en emoties. De personages komen door rake typeringen of flarden dialoog meteen tot leven.

Ik ben danig onder de indruk van dit boek. Je dwaalt mee langs de grote boulevards en de duistere vernauwingen van het literaire hart. Smulwerk voor iedereen die graag leest en/of schrijft.

Comments

Boekhapper said…
Klinkt gaaf! Ik heb haar nieuwe boek (Foreign Bodies) op mijn lijstje staan, maar deze ga ik er zeker bij zetten.
Zeker de moeite! Foreign Bodies ken ik niet, maar ben benieuwd naar je lectuur. Heb je nog iets anders van haar gelezen?
Boekhapper said…
Ooit een bundel essays, maar weet niet meer hoe die heet. Vond ik toen wel erg goed, ging over schrijverslevens. Heb wel haar vorige roman Heir to the glimmering world ook al heel lang op m'n lijstje staan, die kreeg een paar jaar terug enorm lovende kritieken. Maar het is er nog niet van gekomen...

Popular posts from this blog

Crisis of transitie?

vreemde, hoopvolle dagen