Het gevaarlijke boek

Niks zo lekker als een steengoede documentaire. Camera aanzetten, de werkelijkheid registreren en vervolgens manipuleren met knip- en plakwerk, commentaar en indien nodig een streepje muziek. Gisteravond in Virus op Canvas: Knuckle, over Ierse travellers die hun familiegeschillen beslechten met de blote vuist. Die open viziers leken me waarachtiger dan het mistige schimmenspel dat Belgische politiek heet, en die slinkse stoephoeren die erover moeten berichten en ten langen leste dan maar uit armoe de camera's op elkaar richten. No comment.

Het boekenjaar dient zich beloftevol aan. Niet minder dan 3 boekwerkjes van de zeer lezens- en achtenswaardige Jacques den Haan liggen hier voor mij op de keukentafel. Kruimels uit een internetloos tijdperk. Het essay 'Het gevaarlijke boek' uit de gelijknamige bundel uit 1954 is nog altijd actueel (gouden tijden voor illegale pamfletdrukkerijen!) en herinnert me eraan dat ik dringend The Name of the Rose nog eens wil bekijken. In dit prachtige boekje wachten me verder nog ongetwijfeld orgastische bespiegelingen over oa. de schrijver, de uitgever en de boekverkoper.

Een instinct voor boeken, uit 2001 biedt een selectie van werk uit o.a. bovenvermeld boek, Het eiland der Sirenen, Een leven als een oordeel en nog enkele publicaties. Boekwetenschapper en bloemlezer Adriaan van der Weel - moeten we hem een standbeeld geven voor dit ontsluitende memorandum of net een trap in het kruis omdat het maar een kleine selectie betreft en geen integrale herdruk? - verwoordt treffend in zijn introductie wat ook mij - naast schrijfstijl, humor, boekenliefde en passionele doch genuanceerde oordelen - zo aanspreekt: "Fascinerend is het vergelijkingsmateriaal dat Den Haan (...) aanreikt tussen de tijd waarin hij zij grootste productie schreef (in de jaren vijftig en zestig) en onze eigen tijd, een halve eeuw later."

En omdat het origineel natuurlijk nog veel méér genoegen verschaft, kan ik me ook verheugen in de lectuur (mondjesmaat, genieten, sabbelen, overpeinzen) van Still Talking Shop uit 1958 met een voorwoord van Adriaan Morriën. Ongelezen pagina's bovendien, want het boekje kraakt als nieuw, en de bladzijden openen zich met kreetjes van opwinding en overgave. Alsof de geest van Morriën erin is gevaren.