Angst - Herta Müller


Documentaire 'Alfabet van de Angst' over de mijn inziens zwaar getraumatiseerde Herta Müller die tot haar 34ste in Roemenië woonde. De docu focust op de geestelijke impact van een systeem waarin je buitenshuis a. de waarheid niet vertelde of b. zweeg. Hoeveel doden dat communistische systeem geëist heeft komen we niet te weten. Wat in deze docu wel aan bod komt: hoezeer iedereen zichzelf een slachtoffer voelt - ook de daders ofte bijvoorbeeld de man die "moest gaan werken bij de Securitate". Angst lijkt in deze periode geregeerd te hebben: de willekeur en de totaliteit die ervoor zorgde dat je van de ene dag op de andere kon verdwijnen of 'zelfmoord plegen'. Bij mij bevestigt het alvast een andere angst die me vandaag bekroop, mijn grootste angst: dat mensen niet voor zichzelf denken. Dat er wordt gedweept, geslikt en verdedigd dat het een lieve lust is, zonder even stil te staan bij de waarde van woorden of daden. Uit gemakzucht, onverschilligheid, een gebrek aan kritisch denken of meer algemeen: de (onbewuste) angst om voor zichzelf te denken. Een angst die een cultuur van angst mogelijk maakt. Maar dat is nu. Ik neem aan dat de meedogenloze bezetting van de Russen na WOII (minstens 2 miljoen Roemenen gevangen genomen, minstens 200.000 vermoord) de angst wel heel concreet en gerechtvaardigd maakte.

Comments

Ward Mertens said…
Aangrijpende documentaire met een excellente schrijfster als spil. Bedankt om dit te delen!
Weet niet goed wat ervan te denken. Dat deze schrijfster zich - in deze docu althans - beperkt tot de 'angst' als spil, komt mij met de blik van de buienstaander over als zowel heel reëel als ook surreëel (hoe is het zover kunnen komen?) In die zin apprecieer ik haar metaforen en beeldspraak, haar taal -maar ontbeer ik toch ook het realistische kader dat deze dynamiek van verraad/opportunisme/egoïsme blootlegt. Zoals ik al aangaf: als alleen al bij de introductie van dit communistische systeem 100-duizenden verdwijnen, zijn de meest kritische stemmen wel gesmoord. Maar hoe ontrafel je dan dat systeem dat overblijft? Misschien doet ze dat wel in haar voor mij vooralsnog onbekende werk - maar deze docu was in die zin te eenzijdig/sentimenteel bij gebrek aan omkadering.
Ward Mertens said…
Goh, each to their own (of hoe zeggen ze dat?), maar sentimenteel was wel het laatste woord waar ik aan dacht toen ik deze documentaire zag.

Haar boeken zijn geen hapklare brokken, maar absoluut de moeite waard. Die Nobelprijs heeft ze dubbel en dik verdiend. Wat ze schrijft is uniek, origineel, creatief, ongezien. Wat ze schrijft leunt soms meer aan bij poëzie dan bij proza.

Maar hoe meer ik haar complimenteer, hoe groter de verwachting zal zijn als je ooit een eerste boek van haar openslaat. Dus, ik zwijg nu. Als ik je toch een tip mag geven, begin dan met haar essaybundel De koning buigt, de koning moordt. Ik vind haar romans nogal heftig om mee te beginnen.
Bedankt voor de tip! Want dat ze kan schrijven, daar twijfel ik niet aan ("ogen als twee archiefruimtes waar ik een stapel dossiers ben geworden").

Popular posts from this blog

Crisis of transitie?

vreemde, hoopvolle dagen