Van Oorschot: leesplezier op zijn best

Een liefde voor literatuur, een zakelijk instinct (dat hij al bewees als colporteur maar ook met zijn royale 'ontslag'vergoeding bij Querido tijdens de Tweede Wereldoorlog, gevolgd door het slinkse subsidieslorpen - blijkbaar dankzij enkele goede contacten, gesmeed in ideologische verwantschap), een turbulent liefdes- en familieleven: Van Oorschot heeft in Arjen Fortuin een prachtige biograaf gevonden - want het komt allemaal aan bod.

Zou er ook een andere biografie kunnen geschreven worden? Waarschijnlijk wel. Om de spankracht te behouden lijkt de auteur hier en daar vast te houden aan zekere premisses die bevestigd worden, zoals al eerder aangehaald in mijn tussentijdse impressies: de melancholie, de nachtelijke overpeinzingen van een uitgever - sentiment. Maar ook: de daadkracht, de voortvarendheid. Fortuin had ook een iets zakelijker invalshoek kunnen kiezen, zoals ik ergens las in een bespreking die vooral het boek prees als een familiekroniek. Dat had gekund, maar had ook een ander boek opgeleverd - laat dit toch maar fantastisch zijn. En: de nieuwsgierigheid wordt gewekt bij de lezer, dat die dan zelf maar een beetje op onderzoek trekt  ... Ik alvast zoek nu in lijstjes van literaire talenten vergeefs naar het lemma 'uitgeverij'. Welk een mooi verhaal is daar toch te vertellen! Dat uitgeverij Van Oorschot pas een begin maakte na WOII is geen reden om deze bio - zoals Matthijs van Nieuwkerk - te limiteren tot 'een geschiedenis van de naoorlogse literatuur' - want de aanloop naar WO II met de botsende ideologieën, de loerende gevaren, en vooral ook: de bevreemdende Tweede Wereldoorlog zelf (met Verwalters, de Duitsers die pogen via cultuur de volksaard te beïnvloeden, enz.) komt toch ook degelijk aan bod. Bijna had ik 'ruimschoots' geschreven - dat nu ook weer niet, maar ook hier: de nieuwsgierigheid wordt geprikkeld op een manier die bijna onhoudbaar blijkt. Welk een machinerieën toch, welk een vreemd samenspel van moord, collaboratie, verzet, ... en dan dat papier daartussen: die impact van het geschreven woord.

Trakteer uzelf op dit boek mensen: het snijdt diep, ik dacht bij de laatste pagina's: maar neen toch! Niet sterven beste Van Oorschot! Dat is veel te vroeg ... Het is genieten. Ergens las ik ook een citaat uit een brief waarin Reve geduid werd als: 'niet een man van gevoelens, maar van gewaarwordingen' (misschien niet in deze bewoordingen). Kijk, als je zo'n onderscheid op een plateautje gepresenteerd krijgt dan denk je toch: dit is echt parelduiken, dit is wonderbaarlijke zinnetjes onttrekken aan het duister van de geschiedenis. Dit is waar het allemaal om draait. Vele malen hulde dus: dit is leesplezier op zijn best.

Comments

Popular posts from this blog

Crisis of transitie?

vreemde, hoopvolle dagen