Julian Barnes - The noise of time: kunstenaars kneden met de scherpe klauwen van de macht

‘We, the people’ denk ik dan. En ja, daar mag je gerust van in je broek schijten. Want hoeveel medeplichtigen heb je nodig vooraleer er zich een soortement dictatuur kan installeren in een land? Of volstaat technologie? Wapens? Hoeveel manieren bestaan er om mensen onder de knoet te houden? Om mensen het zwijgen op te leggen en hun gedwee hun ‘lot’ te laten ondergaan?

De hoofdpersoon in dit boek wordt al meteen geconfronteerd met een optie die weinig aan de verbeelding overlaat: de dood. Een opiniërend artikel in de Pravda, waarmee The Power zichzelf meteen een vrijgeleide geeft om ook deze mens te ‘zuiveren’. Maar die dood – zou het verkiesbaar zijn onder het Stalinregime? – komt er niet. Wat blijft: een constante dreiging en een gereduceerd leven, vol van angst en afweging.

Wat is moed en wat is lafheid? Kan je tegelijk buigen en toch een rechte rug behouden? In een expliciete maar beheerste en nooit dramatische taal, verkent Julian Barnes de grenzen van een hoofd vol bespiegelingen. De diepten vol zelfhaat en twijfel maar ook de relatieve hoogten. Want is overleven niet het hoogste goed?


Een must read. Niet omdat je sympathie of antipathie zou opvatten voor de hoofdpersoon. Wel omdat het boek zovele vragen oproept die er ook vandaag, zelfs hier en nu, toe doen. Hoe krijgen bepaalde processen, die mensen tot nummers herleiden, voet aan de grond? En waarom laten we dat gebeuren? Het is maar een van de vragen die ik me stel terwijl de dame links van mij de hele wagon laat meegenieten van een smartphone-filmpje. Een wereld vol lawaai. Zou het ons lot zijn?   

Comments

Popular posts from this blog

lezen voor het slapengaan